Beneficiaire aanvaarding

Bij de aanvaarding van een erfenis kunt u als erfgenaam kiezen tussen een zuivere aanvaarding of een beneficiaire aanvaarding. In beide gevallen gaan alle bezittingen en schulden van de erflater over op u als erfgenaam. Het verschil is dat uw eigen vermogen bij een beneficiaire aanvaarding geen verhaal biedt voor de schuldeisers. U draait dus niet persoonlijk op voor een eventueel tekort in de erfenis.

Het voordeel van beneficiaire aanvaarding

In veel landen heeft de rechter een leidende rol bij de afwikkeling van een nalatenschap. De rechter ziet er op toe dat eerst de schulden van de overledene worden afgelost. Daarna komt het restant van de erfenis toe aan de erfgenamen. De rechter stelt vast wie recht heeft op de erfenis. Op deze manier worden zowel de belangen van de schuldeisers als de erfgenamen beschermd.

Het Nederlandse erfrecht werkt anders. Niet de rechter maar de notaris stelt vast wie de erfgenamen zijn. Dit gebeurt door het opstellen van een zogenoemde “verklaring van erfrecht”. De erfgenamen zijn vervolgens zelf verantwoordelijk voor de afwikkeling van de nalatenschap. Als u de erfenis zuiver aanvaardt, houdt de rechter geen toezicht op de afwikkeling.

Om deze reden is de bescherming van schuldeisers ook op een andere manier geregeld. De aanvaarding van de erfenis (ook als u beneficiair aanvaardt) heeft tot gevolg dat de schulden van de erflater overgaan op de erfgenamen. In beginsel bent u als erfgenaam dus aansprakelijk voor de betaling. Bij een zuivere aanvaarding van de erfenis biedt uw eigen vermogen verhaal voor de schuldeisers. Als de erfenis negatief blijkt te zijn, dan moet u bij een zuivere aanvaarding het tekort aflossen uit uw eigen vermogen. Bij een beneficiaire aanvaarding bent u ook aansprakelijk voor de betaling van de schulden. Het verschil is dat deze aansprakelijkheid beperkt is tot de erfenis. Alleen de erfenis biedt dus verhaal voor de schuldeisers. Uw eigen vermogen is beschermd. Een eventueel tekort in de erfenis hoeft u niet af te lossen uit uw eigen vermogen.

De nadelen van beneficiaire aanvaarding

Het is belangrijk om te weten dat u bij een beneficiaire aanvaarding wel verantwoordelijk blijft voor een correcte afwikkeling van de erfenis. Dit is ook het geval als de nalatenschap negatief is. De afwikkeling moet plaatsvinden volgens speciale wettelijke regels. De rechter houdt hier toezicht op. Het is vooral belangrijk dat u zich aan alle regels houdt indien de erfenis negatief is. De aanwezige baten moeten in dat geval evenredig over de schuldeisers worden verdeeld. Hiervoor moet u een aantal officiële documenten opstellen en inleveren bij de rechtbank.

Een beneficiaire aanvaarding is altijd duurder dan een zuivere aanvaarding. De rechtbank brengt namelijk leges in rekening voor de beneficiaire aanvaarding. Daarnaast zijn er extra kosten bij de notaris. Het opstellen van de verklaring van erfrecht is bewerkelijker en mogelijk heeft u behoefte aan juridisch advies over de afwikkeling.

Er zijn een paar manieren om een erfenis beneficiair te aanvaarden zonder kosten te maken bij de rechtbank. Een voorbeeld hiervan is de automatische beneficiaire aanvaarding door een minderjarige erfgenaam. Als de ouders van de minderjarige geen verklaring afleggen bij de rechtbank, dan wordt de erfenis op grond van de wet beneficiair aanvaard na drie maanden.

Ook een meerderjarige erfgenaam kan een erfenis door tijdsverloop automatisch beneficiair aanvaarden. Dit is bijvoorbeeld het geval als één erfgenaam beneficiair aanvaardt en een andere erfgenaam daarvan op de hoogte wordt gesteld. Als de andere erfgenaam geen keuze maakt, dan aanvaardt hij automatisch beneficiair na verloop van drie maanden. Daarnaast biedt de rechtbank de mogelijkheid aan van een gratis beneficiaire aanvaarding voor minder draagkrachtigen. Meer informatie hierover vindt u op de website van de rechtspraak.

De meeste erfenissen worden zuiver aanvaard

Gelukkig zijn er in de meeste erfenissen geen grote problemen. De meeste erfgenamen kiezen daarom voor zuivere aanvaarding. Het is de gemakkelijkste en goedkoopste manier om de afwikkeling van de erfenis in gang te zetten.

• Erft u van uw partner of een familielid met wie u goed contact had?
• Is het saldo van de erfenis positief?
• Zijn er geen aanwijzingen dat de overledene problematische schulden had?

Dan is het gebruikelijk om de erfenis zuiver te aanvaarden. In dit geval kunt u de verklaring van erfrecht online aanvragen bij NuNotariaat. Wij werken met vaste lage tarieven voor eenvoudige situaties. In sommige regio’s kunt u tot wel 50% besparen op de kosten van de verklaring van erfrecht door deze bij ons aan te vragen.

Advies nodig over beneficiaire aanvaarding of verwerping?

Heeft u twijfel over de omvang of samenstelling van de nalatenschap? Of erft u van iemand met wie u geen of weinig contact had? Voor advies over de mogelijkheden voor aanvaarding of verwerping van de nalatenschap kunt u contact opnemen met één van onze notarissen.

Bij een beneficiaire aanvaarding bent u nog wel verantwoordelijk voor de correcte afwikkeling van de erfenis. Ook als deze negatief blijkt te zijn. Wilt u niets te maken hebben met de erfenis? Dan kunt u deze verwerpen. Dit heeft tot gevolg dat u geen erfgenaam bent. Uw erfdeel gaat in dat geval naar een andere erfgenaam. Hier kunt u meer lezen over de gevolgen van een verwerping.

Hoe vindt de beneficiaire aanvaarding plaats?

In de wet staat dat de keuze voor een zuivere aanvaarding, beneficiaire aanvaarding of verwerping plaatsvindt door een “daartoe strekkende verklaring” af te leggen bij de rechtbank. In de praktijk houdt dit in dat de erfgenaam een volmacht inlevert bij de rechtbank en dat een medewerker van de rechtbank de benodigde verklaring aflegt. Hiervan wordt een officiële akte opgesteld waarvan de erfgenaam een kopie ontvangt. Op de website van de rechtspraak vindt u instructies voor de situatie dat u de beneficiaire aanvaarding zelf wilt regelen.

Het is ook mogelijk om de beneficiaire aanvaarding via een notaris te regelen. Dit is gebruikelijk als de beneficiaire aanvaarding plaatsvindt in combinatie met het opstellen van een verklaring van erfrecht. In dat geval stelt de notaris de volmachten op. Ook regelt de notaris dat de ondertekende volmachten worden ingediend bij de rechtbank. In dit geval stuurt de rechtbank de akte niet naar de erfgenamen maar naar de notaris. Daarna stelt de notaris een verklaring van erfrecht op voor de erfgenamen.

Het is belangrijk om te weten dat een zuivere aanvaarding ook plaats kan vinden zonder een verklaring af te leggen bij de rechtbank. In de wet staat namelijk dat een erfgenaam zuiver aanvaardt “wanneer hij zich ondubbelzinnig en zonder voorbehoud als een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam gedraagt”. Dit houdt in dat u een erfenis zuiver kunt aanvaarden door feitelijke handelingen te verrichten, zoals bijvoorbeeld het verkopen van geërfde spullen. Als u dergelijke handelingen heeft verricht dan kunt u in beginsel niet meer beneficiair aanvaarden. U heeft door deze feitelijke handelingen namelijk al een keuze gemaakt voor een zuivere aanvaarding.

Alsnog beneficiair aanvaarden als u later schulden ontdekt

Soms ontdekt een erfgenaam pas na de zuivere aanvaarding dat er schulden zijn. De wet biedt in dat geval de mogelijkheid om alsnog beneficiair te aanvaarden. Dit kan alleen met toestemming van de kantonrechter. Een erfgenaam kan hiervoor een verzoek indienen als hij na de zuivere aanvaarding schulden ontdekt die hij niet “behoorde te kennen”. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat de overledene schulden had die hij verborgen hield voor de buitenwereld.

Beneficiair aanvaarden kan verplicht zijn

In een aantal situaties is beneficiair aanvaarden het uitgangspunt. Bijvoorbeeld in het geval dat een erfgenaam minderjarig is. De ouders moeten de erfenis in dat geval namens hun kind beneficiair aanvaarden. Zuivere aanvaarding is niet mogelijk. Verwerpen kan wel, maar alleen met voorafgaande toestemming van de kantonrechter.

Een erfgenaam kan in beginsel niet zuiver aanvaarden als hij failliet is, in de schuldsanering zit, onder curatele staat of een bewindvoerder heeft. In al deze gevallen is beneficiaire aanvaarding het uitgangspunt.

Wie wikkelt de erfenis af na een beneficiaire aanvaarding?

In beginsel zijn de erfgenamen samen verantwoordelijk voor de afwikkeling van de nalatenschap. Op deze hoofdregel zijn meerdere uitzonderingen:

• Als er een executeur benoemd is door de overledene dan wikkelt deze de erfenis af namens de erfgenaam. Let op: als er sprake is van een negatieve erfenis, dan is de executeur niet meer bevoegd na een beneficiaire aanvaarding.
• Er is sprake van een langstlevende constructie. Standaard houdt een langstlevende constructie in dat de langstlevende alle bezittingen en schulden erft. In dat geval is de langstlevende zelfstandig bevoegd om de erfenis af te wikkelen, ook als één van de kinderen beneficiair aanvaardt.
• Met een boedelvolmacht kunnen de erfgenamen één van hen (of een buitenstaander, zoals de notaris) bevoegd maken om zelfstandig de erfenis af te wikkelen.
• Een erfgenaam kan na de beneficiaire aanvaarding een verzoek indienen bij de rechtbank om een vereffenaar te laten benoemen. De vereffenaar heeft ongeveer dezelfde bevoegdheden als een executeur. Het benoemen van een vereffenaar kan een oplossing zijn in de situatie dat de erfgenamen het niet eens zijn over de vraag wie de erfenis moet afwikkelen.

De afwikkeling van een beneficiair aanvaarde erfenis wordt ook wel de “vereffening” genoemd. Als de belangen groot genoeg zijn, is het verstandig om de vereffening uit handen te geven aan een professional. Dit kan bijvoorbeeld een notaris zijn die gespecialiseerd is in het afwikkelen van erfenissen.