Verwerpen

De keuzes voor aanvaarding of verwerping

Als erfgenaam kunt u kiezen tussen zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Het aanvaarden van een erfenis heeft met terugwerkende kracht tot gevolg dat alle bezittingen en schulden van de erflater overgaan op de erfgenaam. Het verschil tussen een zuivere aanvaarding en een beneficiaire aanvaarding is dat bij een beneficiaire aanvaarding het eigen vermogen van de erfgenaam geen verhaal biedt voor de schuldeisers. Bij een beneficiaire aanvaarding hoeft u een eventueel tekort in de erfenis dus niet af te lossen uit uw eigen vermogen.

Als u bang bent dat u schulden erft, dan kunt u dus kiezen voor een beneficiaire aanvaarding. Hiermee is uw eigen vermogen beschermd tegen de schuldeisers van de overledene. Het is belangrijk om te weten dat u bij een beneficiaire aanvaarding nog wel verantwoordelijk bent voor een correcte afwikkeling van de nalatenschap. Dit is ook het geval als de nalatenschap negatief is. De afwikkeling moet plaatsvinden volgens speciale wettelijke regels. De rechter houdt hier toezicht op. Hier vindt u meer uitleg over beneficiaire aanvaarding.

Wilt u niet verantwoordelijk zijn voor de afwikkeling van een erfenis met schulden? Dan kunt u de erfenis verwerpen. Uw erfdeel gaat in dat geval naar een andere erfgenaam. Verwerping heeft terugwerkende kracht. U wordt dus geacht nooit erfgenaam te zijn geweest.

Schulden zijn niet de enige reden om een erfenis te verwerpen. U kunt ook om principiële redenen afstand willen doen van een erfenis. Bijvoorbeeld omdat er sprake was van een verstoorde verhouding tussen u en de overledene. Of er kunnen andere problemen zijn in de erfenis, zoals bijvoorbeeld een lopende rechtszaak.

De formaliteiten voor verwerping

Als u niets te maken wilt hebben met een erfenis dan is het een slecht idee om nergens op te reageren. Het erfrecht heeft namelijk weinig medelijden met erfgenamen die niet in actie komen. Stilzitten kan zelfs leiden tot een automatische beneficiaire of zuivere aanvaarding op grond van de wet. U wordt bijvoorbeeld geacht zuiver te aanvaarden als de kantonrechter u een termijn stelt voor de aanvaarding en u deze laat verlopen.

Als erfgenaam bent u altijd verplicht om de erfenis op een correcte manier af te wikkelen. Ook als er sprake is van een beneficiaire aanvaarding. Als u na een beneficiaire aanvaarding verwijtbaar tekortschiet in de afwikkeling, dan kan hierdoor de bescherming van uw eigen vermogen vervallen.

Niks doen kan in theorie dus tot gevolg hebben dat u een tekort in de erfenis moet aflossen uit uw eigen vermogen!

In de wet staat dat de verwerping plaatsvindt door een “daartoe strekkende verklaring” af te leggen bij de rechtbank. In de praktijk houdt dit in dat de erfgenaam een volmacht inlevert bij de rechtbank en dat een medewerker van de rechtbank de benodigde verklaring aflegt. Hiervan wordt een officiële akte opgesteld waarvan de erfgenaam een kopie ontvangt. Op de website van de rechtspraak vindt u nadere instructies voor de verwerping. Zijn er meerdere erfgenamen die afstand willen doen van de erfenis? Dan is het verstandig om de verwerping samen te regelen en alle volmachten in één keer in te leveren. Hiermee bespaart u kosten.

Het is belangrijk om te weten dat u niet meer kunt verwerpen als u de erfenis al zuiver heeft aanvaard. In de wet staat dat een erfgenaam zuiver aanvaardt “wanneer hij zich ondubbelzinnig en zonder voorbehoud als een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam gedraagt”. Dit houdt in dat u een erfenis zuiver kunt aanvaarden door feitelijke handelingen te verrichten, zoals bijvoorbeeld het verkopen van geërfde spullen. Als u dergelijke handelingen heeft verricht dan kunt u niet meer verwerpen. U heeft door deze feitelijke handelingen namelijk al een keuze gemaakt voor zuivere aanvaarding.

De meeste erfenissen worden zuiver aanvaard

Gelukkig zijn er in de meeste erfenissen geen grote problemen. De meeste erfgenamen kiezen daarom voor zuivere aanvaarding. Het is de gemakkelijkste en goedkoopste manier om de afwikkeling van de erfenis in gang te zetten.

• Erft u van uw partner of een familielid met wie u goed contact had?
• Is het saldo van de erfenis positief?
• Zijn er geen aanwijzingen dat de overledene problematische schulden had?

Dan is het gebruikelijk om de erfenis zuiver te aanvaarden. In dit geval kunt u de verklaring van erfrecht online aanvragen bij NuNotariaat. Wij werken met vaste lage tarieven voor eenvoudige situaties. In sommige regio’s kunt u tot wel 50% besparen op de kosten van de verklaring van erfrecht door deze bij ons aan te vragen.

Wie krijgt het erfdeel van een erfgenaam die verwerpt?

Iedere erfgenaam kan een eigen keuze maken over de aanvaarding of verwerping van de nalatenschap. Het is dus mogelijk dat één erfgenaam verwerpt en een andere erfgenaam zuiver of beneficiair aanvaardt.

Het verschilt per geval wie het erfdeel krijgt van een erfgenaam die verwerpt. Heeft de overledene een testament? Dan is de tekst van de erfstelling van belang. Stel bijvoorbeeld dat een overleden tante in haar testament bepaalde dat “de neven en nichten erfgenaam zijn, tezamen en voor gelijke delen”. In dat geval gaat het erfdeel van een neef of nicht die verwerpt naar de andere neven en nichten. Dit wordt “aanwas” genoemd. Stel dat een overleden moeder in haar testament bepaalde dat “de kinderen erfgenaam zijn, met het recht van plaatsvervulling”. In dit geval gaat het erfdeel van een kind dat verwerpt naar de betreffende kleinkinderen.

Heeft de overledene geen testament? Dan is plaatsvervulling het uitgangspunt. Het erfdeel van iemand die verwerpt gaat op grond van de wet naar zijn kinderen. Als de verwerper geen kinderen heeft, dan komt het erfdeel toe aan de andere erfgenamen.

Minderjarigen kunnen niet zomaar verwerpen

Een probleem dat zich vaak voordoet bij verwerping is dat er minderjarige plaatsvervullers zijn. Stel dat u erft van een familielid met wie u geen contact had en dat u om deze reden wilt verwerpen. Als u kinderen heeft, dan komen deze waarschijnlijk in uw plaats als erfgenaam. Minderjarigen mogen zelf geen handtekening zetten voor een aanvaarding of verwerping. De ouders van een minderjarige zijn in beginsel verplicht om de erfenis namens hun kind beneficiair te aanvaarden. Vervolgens bent u als ouder nog steeds verantwoordelijk voor de afwikkeling, terwijl u juist niets te maken wilde hebben met de erfenis.

Het verwerpen van een erfenis door een minderjarige is mogelijk, maar alleen na voorafgaande toestemming door de kantonrechter. De ouders kunnen hiervoor een verzoek indienen bij de kantonrechter. Wilt u om principiële redenen een erfenis met een positief saldo verwerpen? Dan is de kans groot dat de kantonrechter geen toestemming verleent voor de verwerping namens uw minderjarige kind. De kantonrechter kijkt er heel zakelijk naar en is normaal gezien niet gevoelig voor emotionele argumenten.

Wie wikkelt de erfenis af als alle erfgenamen verwerpen?

Het komt wel eens voor dat alle mogelijke erfgenamen verwerpen. Op grond van de wet (als de overledene geen testament heeft) kunnen alleen bloedverwanten tot en met de zesde graad erfgenaam zijn. Elke lijn tussen twee personen in de stamboom telt als een graad. Een tante van de erflater is bijvoorbeeld een bloedverwant in de derde graad. Hiervoor moet u namelijk twee bloedverwanten omhoog in de stamboom (naar een grootouder van de erflater) en daarna één bloedverwant omlaag (naar de dochter van de grootouder).

Als iemand geen enkele erfgenaam achterlaat dan komt de erfenis toe aan de Staat. Dit is bijvoorbeeld het geval als de overledene geen testament heeft en geen enkele bloedverwant tot en met de zesde graad. Als de erfgenamen onbekend zijn maar er wel baten zijn (zoals een huis of een bankrekening) dan neemt een speciale afdeling van de overheid de erfenis in beheer. Als niemand de erfenis claimt dan valt deze na verloop van tijd toe aan de Staat.

Soms wil geen enkele erfgenaam de afwikkeling oppakken. Stel dat er in zo’n geval veel baten zijn maar ook veel schulden, zoals bijvoorbeeld een koopwoning met een hypotheekschuld. De bank kan het hypotheekrecht dan gebruiken om de woning te laten veilen. Maar dit is niet de enige optie. Een schuldeiser kan de rechtbank ook vragen om een vereffenaar te benoemen. De vereffenaar heeft bevoegdheden die vergelijkbaar zijn met de bevoegdheden van de executeur. De vereffenaar kan de woning op een normale manier verkopen via een makelaar. Normaal gezien zorgt dat voor een veel hogere verkoopopbrengst dan een executieveiling.

Advies nodig over de mogelijkheden voor aanvaarding of verwerping?

Heeft u twijfel over de omvang of samenstelling van de nalatenschap? Of erft u van iemand met wie u geen of weinig contact had? Voor advies over de mogelijkheden voor aanvaarding of verwerping van een nalatenschap kunt u contact opnemen met één van onze notarissen.