Tweetrapstestament

Wanneer regel je een tweetrapstestament?

Een tweetrapsmaking is een bepaling die in veel soorten testamenten op verschillende manieren kan worden toegepast. 

Situatie 1: Bescherming bij echtscheiding of hertrouwen

Een tweetrapsmaking kan worden gebruikt om;

• te voorkomen dat een ex-partner via de kinderen erft
• ervoor te zorgen dat een erfenis bij hertrouwen van de ex-partner voor de eigen kinderen behouden blijft

Situatie 2: Erfbelasting bij eerste overlijden beperken

Een tweetrapsmaking wordt echter ook toegepast als iemand een partner en kinderen heeft en wil voorkomen dat er direct na het eerste overlijden door de langstlevende partner erfbelasting moet worden betaald over de erfenis van de kinderen. 

Kort gezegd werkt het als volgt:

• De langstlevende ouder wordt als enig erfgenaam benoemd.
• De kinderen worden civielrechtelijk onterfd.
• De kinderen hebben geen vordering op de langstlevende ouder.
• Pas nadat beide ouders zijn overleden, erven de kinderen wat er over is.

De langstlevende ouder is in het tweetrapstestament de zogenaamde ‘bezwaarde’ en de kinderen zijn de ‘verwachters’.

Waar komt de naam tweetrapstestament vandaan?

De naam tweetrapstestament of tweetrapsmaking verwijst naar twee stappen of beter gezegd: traptreden. De eerste stap is dat de langstlevende ouder alles erft van de overleden partner. De langstlevende bepaalt zelf wat er met deze erfenis gebeurt. De tweede stap wordt gezet nadat beide ouders zijn overleden. De kinderen erven dan van de langstlevende ouder én van de ouder die eerder is overleden. Het tweetrapstestament is vooral bekend geworden bij het grote publiek na een uitzending van TROS Radar in 2010, waarin notaris Schols uitlegt wat de voordelen zijn van de tweetrapsmaking. Toch kleven er ook enkele nadelen aan de tweetrapsmaking. In de volgende alinea gaan we hier verder op in. Om die reden overwegen sommige mensen om een flexibel testament op te stellen met een opvullegaat. Met de term flexibel testament wordt verwezen naar een testament met opvullegaat.

Wat is het verschil tussen het tweetrapstestament en een flexibel testament met een opvullegaat?

Met het opvullegaat voorkom je dat er direct na het eerste overlijden erfbelasting over de erfenis van de kinderen moet worden betaald. 

Het opvullegaat is dan ook een alternatief voor de tweetrapsmaking in het testament.

Waarom kiest NuNotariaat voor het opvullegaat?

NuNotariaat heeft ervoor gekozen om het opvullegaat aan te bieden in plaats van de zogenaamde tweetrapsmaking. 

Nadelen van de tweetrapsmaking

Bij de tweetrapsmaking:

• worden de kinderen civielrechtelijk onterfd
• moet er een afgescheiden vermogen worden gerealiseerd
• moet de langstlevende partner dit vermogen administreren

In de praktijk wordt deze administratie vaak niet (goed) uitgevoerd. Hierdoor bestaat het risico dat:

• de kindvrijstelling maar één keer kan worden gebruikt in plaats van twee keer
• de tweetrapsmaking per saldo onvoordeliger uitpakt. 

In dit artikel gaan we nog veel uitgebreider in op de verschillen tussen het tweetrapstestament en het testament met opvullegaat: Opvullegaat.

Geen mogelijkheid tot een AWBZ-clausule

Daarnaast is het niet mogelijk om in het tweetrapstestament een AWBZ-clausule op te nemen waarmee op zorgkosten kan worden bespaard.

Wat regelt een AWBZ-clausule?

Deze clausule regelt dat de kinderen de erfenis van de eerst overleden ouder kunnen opeisen zodra de langstlevende ouder in een zorginstelling wordt opgenomen. Zo wordt er voorkomen dat de erfenis van de eerst overleden ouder opgaat aan zorgkosten. 

Bij een tweetrapsmaking:

• worden de kinderen bij het eerste overlijden onterfd
• is er dus geen erfenis die door de kinderen vervroegd kan worden opgeëist 
• is de AWBZ-clausule niet van toepassing

De flexibiliteit van het opvullegaat

Een opvullegaat in het testament geeft de langstlevende ouder de keuze om de erfenis zo te verdelen dat er geen erfbelasting hoeft te worden betaald na het eerste overlijden.

Maar er is meer mogelijk.

Keuzevrijheid bij zorgopname

Als er zicht is op opname in een zorginstelling kan er alsnog worden gekozen om alvast (een deel) erfbelasting te betalen. 

Sterker nog:

• het opvullegaat kan geheel buiten toepassing worden gelaten 
• er kan worden gekozen voor wat op dat moment fiscaal het meest voordelig is

Deze flexibiliteit heeft ervoor gezorgd dat NuNotariaat voor het opvullegaat heeft gekozen en niet voor de tweetrapsmaking.

Is er ook een nadeel aan het opvullegaat?

Ja.

Een nadeel van het opvullegaat is dat je na het eerste overlijden moet nadenken over de verdeling. 

Toch weegt dit nadeel, in onze ogen, niet op tegen de voordelen die de flexibele toepassing van het opvullegaat met zich meebrengt. Een uitgebreid rekenvoorbeeld vind je hier.