Vereffening

Wanneer moet een nalatenschap worden vereffend?

Het beneficiair aanvaarden van een erfenis heeft tot gevolg dat de schulden van de overledene alleen verhaald kunnen worden op de erfenis. Het eigen vermogen van de erfgenamen is beschermd. Als het saldo van de erfenis negatief is, dan kunnen de schulden van de overledene niet volledig worden afgelost. Om deze reden moet de erfenis volgens speciale richtlijnen worden afgewikkeld. Hierdoor worden de belangen van de schuldeisers beschermd. De kantonrechter houdt toezicht op de vereffening. Dit houdt onder andere in dat de erfgenamen meerdere documenten moeten opstellen en indienen bij de kantonrechter.

Ook zonder een beneficiaire aanvaarding is het mogelijk om een nalatenschap te laten vereffenen. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat het niet bekend is wie de erfgenamen zijn en een erfenis onbeheerd is. Een belanghebbende, zoals bijvoorbeeld een schuldeiser van de overledene, kan in dat geval de rechtbank vragen om een vereffenaar te benoemen. Het gevolg hiervan is dat de door de rechter benoemde vereffenaar de nalatenschap gaat vereffenen. Als er aan het einde een positief saldo overblijft, dan komt dit toe aan de erfgenamen. Hier vindt u meer informatie over het laten benoemen van een vereffenaar.

Wanneer hoeft een nalatenschap niet te worden vereffend?

In een paar gevallen hoeft een beneficiair aanvaarde erfenis niet te worden vereffend.

Een goed doel of minderjarige ergenaam

Er zijn situaties waarin een erfenis met een positief saldo beneficiair wordt aanvaard. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat een goed doel erfgenaam is. Goede doelen moeten op grond van hun statuten erfenissen altijd beneficiair aanvaarden. Laat de overledene een minderjarige erfgenaam achter? Dan moet de erfenis verplicht beneficiair worden aanvaard namens de minderjarige.

Er is een executeur benoemd

Als een erfenis met een positief saldo beneficiair wordt aanvaard, dan hoeft deze niet te worden vereffend indien er een executeur is benoemd. Op grond van de wet is de executeur namelijk verplicht om de schulden van de overledene af te lossen uit de erfenis. De executeur is om deze reden bevoegd om bezittingen uit de erfenis te verkopen, als dat nodig is om de schulden te kunnen voldoen. De belangen van de schuldeisers zijn daarmee voldoende beschermd.

Nalatenschap met nauwelijks baten

Het gebeurt ook wel eens een erfenis veel schulden bevat maar geen noemenswaardige baten. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat de overledene geen spaargeld had en alleen wat persoonlijke bezittingen nalaat. In de wet staat dat de kantonrechter kan beslissen tot 'opheffing van de vereffening' in het geval dat 'de geringe waarde der baten van een nalatenschap daartoe aanleiding geeft'. Bent u erfgenaam van een negatieve nalatenschap met veel schulden en nauwelijks baten? Dan kunt u na de beneficiaire aanvaarding een verzoek indienen bij de kantonrechter om de vereffening op te heffen. De formele vereffening dient namelijk geen doel als er toch niks overblijft voor de schuldeisers.

Wat houdt het vereffenen van een nalatenschap in?

Op de website van de rechtspraak kunt u de actuele versie downloaden van de “Richtlijnen vereffening nalatenschappen”. Dit is een uitgebreide en stapsgewijze handleiding voor het vereffenen van een negatieve nalatenschap.

Licht en zware vereffening

Allereerst is het van belang dat er een onderscheid is tussen de 'lichte' en de 'zware' vereffening. Met de lichte vereffening wordt de situatie bedoeld dat de erfgenamen kiezen voor een beneficiaire aanvaarding en daarna zelf aan de slag gaan met de afwikkeling. Met de zware vereffening wordt de situatie bedoeld dat de rechtbank een (professionele) vereffenaar heeft benoemd. In dit laatste geval moeten er meer verplichtingen worden nagekomen. Om die reden wordt deze variant de 'zware' vereffening genoemd.

Bent u erfgenaam en wilt u zelf aan de slag met de afwikkeling van een beneficiair aanvaarde nalatenschappen. Dan is het belangrijk dat u het volgende weet. Zodra u zich realiseert dat de nalatenschap een negatief saldo heeft, bent u verplicht om dit te melden bij de kantonrechter. Vervolgens kan de kantonrechter beslissen om de 'lichte' vereffening uit te breiden met extra verplichtingen. Een voorbeeld hiervan is het moeten opstellen van een zogenoemde 'uitdelingslijst'. Dit is een document waaruit blijkt welk bedrag iedere schuldeiser gaat ontvangen.

Als de belangen groot genoeg zijn, dan kunt u overwegen om de afwikkeling uit handen te geven aan een notaris. Sommige notariskantoren zijn gespecialiseerd in het afwikkelen van nalatenschappen. In overleg met een notaris kunt u dit regelen met een boedelvolmacht. Dit is een bijzondere volmacht waarmee de erfgenamen aan één persoon de bevoegdheid geven om zelfstandig de erfenis af te wikkelen.