Alles geregeld voor 1 vaste prijs Makkelijk online invullen Complete notariële akte

Artikel

Schermafbeelding 2020 03 10 Om 11 37 27

Wanneer moet je erfbelasting betalen?

Erfbelasting betalen is geen leuke aangelegenheid en voor veel mensen niet iets waar ze zich graag mee bezig houden. Toch is het belangrijk om te weten wanneer je erfbelasting moet betalen. Je kunt namelijk maatregelen treffen om erfbelasting te besparen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de erfbelasting en hoe je daarop kunt besparen.

Inhoudsopgave

1. Wat is erfbelasting?

2. Wanneer hoef je geen erfbelasting te betalen?

3. Wanneer moet je wel erfbelasting betalen?

a. Hoe wordt erfbelasting berekend?

4. Tarieven en vrijstellingen erfbelasting 2020

5. Hoe kun je besparen op erfbelasting?

a. Opvullegaat in het testament
b. Kleinkindlegaat
c. Renteclausule in het testament
d. Goede doelen laten erven
e. Fiscaal partnerschap
f. Schenken


1. Wat is erfbelasting?

Erfbelasting is de belasting die moet worden betaald over een erfenis van de overledene. 

Een erfenis bestaat uit alle bezittingen én schulden die de overledene achterlaat. De erfbelasting wordt berekend over de waarde van alle bezittingen minus de schulden van de overledene op het moment van overlijden. 

Afhankelijk van je relatie met de overledene hoef je over een deel van de erfenis die je krijgt geen erfbelasting te betalen (vrijstelling erfbelasting), en geldt een bepaald erfbelastingtarief. 

Erfbelasting is ook wel bekend onder de naam ‘successierecht’  De wet nu die de erfbelasting regelt, heet nog steeds de Successiewet 1956.

Als de overledene in Nederland woonde toen hij overleed, komt de Nederlandse erfbelasting in beeld. Dit geldt ook als de overledene Nederlander was, maar nog korter dan 10 jaar in het buitenland woonde.


2. Wanneer hoef je geen erfbelasting te betalen?

Als de erfenis die iemand krijgt lager is dan de vrijstelling, dan hoeft geen erfbelasting te worden betaald. 

Maar ook als je meer erft dan de vrijstelling, dan zijn er bepaalde situatie waarin je geen (of minder) erfbelasting betaalt, bijvoorbeeld:

  1. Soms krijgt een erfgenaam een eenmalige uitkering van de werkgever van de overledene. Je betaalt daarover geen erfbelasting als de uitkering eenmalig is én niet hoger is dan 3 keer het laatste maandloon van de overledene.
  2. Krijgt je als partner van de overledene een nabestaandenpensioen? Dan betaal je daarover geen erfbelasting.
  3. Wel wordt je vrijstelling voor de erfbelasting lager. Je moet de waarde van het nabestaandenpensioen aftrekken van je vrijstelling (zie hieronder de partnervrijstelling). Je houdt altijd een vrijstelling over van ruim 170.000 euro.
  4. Als de overledene geen Nederlander was, dan betaal je in Nederland geen erfbelasting (wellicht wel in het buitenland). Was de overledene wel Nederlander en woonde hij of zij meer dan 10 jaar in het buitenland? Dan betaal je geen erfbelasting in Nederland.
  5. Een ANBI instelling (kort gezegd: een goed doel dat aan bepaalde voorwaarden voldoet) betaalt geen erfbelasting.


3. Wanneer moet je wel erfbelasting betalen?

Met uitzondering van de situaties genoemd hiervoor, moet iedereen die meer erft dan de voor hem of haar geldende vrijstelling, erfbelasting betalen.

a. Hoe wordt erfbelasting berekend?

De erfbelasting moet worden betaald over de waarde van de erfenis, dat is de waarde van alle bezittingen minus de schulden van de overledene op het moment van overlijden. Als het gaat om een geldbedrag dat op een bankrekening staat, dan is de waarde daarvan makkelijk vast te stellen. Bij (onroerende) goederen is dat anders. 

Koopwoning erven

Als je enig erfgenaam bent van een koopwoning, dan kun je de woning zelf gaan bewonen, de woning verkopen of de woning houden en verhuren. Als er meerdere erfgenamen zijn dan kan een van de erfgenamen de overige erfgenamen bijvoorbeeld uitkopen en de woning verkrijgen. De woning kan ook worden verhuurd. Vaak wordt de woning verkocht en worden de erfgenamen uit de opbrengst voldaan. 

Als je een erfenis met koopwoning verkrijgt, dan ben je ook aansprakelijk voor de hypotheekschuld die op de woning rust. Soms is er een overlijdensrisicoverzekering waarmee na overlijden een deel van de schuld wordt afgelost. 

Als de woning wordt verkocht dan wordt de erfbelasting berekend over de WOZ-waarde van de woning minus de hypotheekschuld. Als de woning wordt verhuurd of je gaat er zelf in wonen dan betaal je daarover inkomstenbelasting (box 3, resp. box 1). 

Auto erven

De waarde van de auto wordt berekend op grond van de ANWB/Bovag koerslijst.

Andere goederen erven

Meestal geldt de marktwaarde. De belastingdienst geeft een handig overzicht van hoe de waarde van goederen wordt berekend.


4. Tarieven en vrijstellingen erfbelasting 2020
Relatie tot overledene Vrijgesteld bedrag Tarief
Partner (gehuwd/ geregistreerd/ samenwonend*) €661.328 tot €126.723 10%, daarna 20%
Kind (ook stiefkind of pleegkind) €20.946 tot €126.723 10%, daarna 20%
Kleinkind €20.946 tot €126.723 18%, daarna 36%
Achterkleinkind €2.208 tot €126.723 18%, daarna 36%
Kind met een beperking** €62.830 tot €126.723 18%, daarna 36%
Ouders €49.603 tot €126.723 30%, daarna 40%
Andere personen (waaronder ook broers en zussen) €2.208 tot €126.723 30%, daarna 40%

* Samenwonende moeten aan vereisten voldoen zoals bijvoorbeeld een notarieel samenlevingscontract, lees hierover meer op de website van de belastingdienst

** Je hebt recht op de hogere vrijstelling voor kinderen met een beperking als je voldoet aan deze 2 voorwaarden: (i) je werd voor 50% of meer door de overledene onderhouden, en (ii) je bent door de beperking niet in staat om met werk de helft te verdienen van wat gezonde personen van dezelfde leeftijd kunnen verdienen.


5. Besparen op erfbelasting

Er zijn verschillende manieren om te besparen op erfbelasting. Wij bespreken achtereenvolgens de volgende 4 clausules die je in je testament kunt opnemen: opvullegaat, kleinkindlegaat, renteclausule en goede doelen laten erven. Buiten het testament om is het belangrijk om (als je een partner hebt) te zorgen dat je fiscaal partners van elkaar bent. Ten slotte kan schenken (al dan niet op papier) een mooie manier zijn om te besparen op erfbelasting.

a. Opvullegaat 

Het opvullegaat is in eerste instantie een instrument om erfbelasting na het overlijden van de eerste partner uit te stellen. Als er kinderen zijn dan dient de langstlevende partner direct na het overlijden van de partner, erfbelasting over de erfenis van de kinderen te betalen als deze erfenis hoger is dan de vrijstelling (zie hiervoor: € 20.946). Dit een consequentie van de langstlevende regeling waarbij de partner en kinderen erven, maar de kinderen de erfenis pas kunnen opeisen als beide ouders zijn overleden. De langstlevende ouder blijft volledig gerechtigd tot al het vermogen, maar dient wel reeds af te rekenen over de erfenis (vordering) van de kinderen. Kinderen en de ouder erven elk een gelijk deel. De koopwoning telt mee bij de berekening van de waarde van de erfenis. Veel mensen hebben vermogen opgebouwd in de woning. Echter, dat geld zit ook vast in de woning want de langstlevende ouder woont vaak zelf nog in de woning. Alsdan is het belangrijk om de erfenis zo te verdelen dat het betalen van de erfbelasting over de erfenis van de kinderen kan worden uitgesteld. Het geld is immers niet vrij voor handen! Het opvullegaat faciliteert dit. 

Echter, met de toepassing van het opvullegaat kan echter ook op erfbelasting worden bespaard. Dit is met name aan de orde als de verwachting is dat het vermogen na het tweede overlijden kleiner is dan bij het overlijden van de eerste partner. Na het eerste overlijden wordt immers over de gehele erfenis van de eerst overleden ouder afgerekend. De vraag is of dat realistisch is. De langstlevende ouder zal wellicht een deel van de erfenis toch besteden, denk met name aan kosten voor zorg of anderszins. Daarbij kan met een opvullegaat na het eerste overlijden worden nagedacht over een optimale verdeling van de erfenis en deze naar eigen keuze verdelen. Je kunt dan immers een veel betere inschatting van de toekomst maken dan nu. Het grote voordeel van het opvullegaat is dan ook dat je er pas uitvoering aan geeft na het overlijden van de eerste ouder. Je kunt dan kiezen over welk bedrag je reeds erfbelasting wilt betalen en over welk deel van de erfenis van de kinderen dit wordt ook uitgesteld. Ook kun je er nog steeds voor kiezen het opvullegaat helemaal niet toe te passen (bijvoorbeeld wegens veranderde wetgeving en tarieven). Wat dat betreft is het opvullegaat een "baat-het-niet-schaadt-het-niet-clausule". Dit in tegenstelling tot de tweetrapsmaking waarmee kinderen definitief bij het eerste overlijden worden onterfd en geen ruimte is voor besparen op zorgkosten door middel van de AWBZ-clausule. Ten overvloede mensen we nog dat de kinderen ook bij toepassing van het opvullegaat twee maal de kindvrijstelling genieten.

Lees meer over het opvullegaat hier: https://www.nunotariaat.nl/woordenboek/opvullegaat

Lees meer over besparen op zorgkosten met het testament hier: https://www.nunotariaat.nl/woordenboek/AWBZ

b. Kleinkindlegaat

Zoals je kunt zien in de tabel hierboven met de tarieven en vrijstellingen, genieten niet alleen de kinderen een vrijstelling voor de erfbelasting van ruim 20.000 euro, maar geldt dat ook voor de kleinkinderen. Als er voldoende liquide vermogen is, dan kan het slim zijn in het testament een kleinkindlegaat op te nemen. Het kleinkindlegaat is een legaat in geld, veelal ter grootte van de vrijstelling. Het ziet op alle huidige en toekomstige kleinkinderen. Afgesproken kan worden dat dit legaat uitgekeerd wordt na het overlijden van de langstlevende ouder. Als de kleinkinderen minderjarig zijn, is het slim om een kleinkindlegaat eventueel te combineren met bewind. NuNotariaat biedt het kleinkindlegaat tegen meerprijs aan. De combinatie met bewind is ook mogelijk. Voor informatie mail je: info@nunotariaat.nl

c. Renteclausule in het testament

Bij een testament kan in geval van de wettelijke verdeling een rentepercentage worden vastgesteld. Dit heeft onder meer een fiscale reden. Bij het overlijden van de langstlevende echtgenoot kunnen de vorderingen van de kinderen met de daarover verschuldigde rente op diens nalatenschap in mindering worden gebracht. De akten van NuNotariaat faciliteren dat bij aangifte erfbelasting na het eerste overlijden, de rente naar keuze kan worden vastgesteld.

d. Goede doelen laten erven

Goede doelen zijn vrijgesteld van erfbelasting. Je kunt aan goede doelen nalaten door hen aan te wijzen als erfgenaam. Het is ook mogelijk een geld bedrag aan een goed doel na te laten (een legaat). Bij NuNotariaat kan er voor worden gekozen na te laten aan een goed doel.

e. Fiscaal partnerschap

Fiscaal partners voor de erfbelasting genieten een vrijstelling voor de erfbelasting van ruim 660.000 euro. Je bent automatisch fiscaal partner voor de erfbelasting als je bent gehuwd of geregistreerd partners bent. Ben je dat niet, maar woon je bijvoorbeeld ongehuwd samen, zorg er dan voor met een samenlevingscontract dat je alsnog aangemerkt wordt als fiscaal partner. Lees hierover meer: https://www.nunotariaat.nl/nieuws/samenwonen-en-recht-op-partnervrijstelling-voor-de-erfbelasting.

f. Schenken

- Schenken op papier

Bij een schenking op papier leg je in een overeenkomst vast dat je na overlijden een bedrag schenkt. Schenken op papier is handig als je het bedrag nu niet kan missen (bijvoorbeeld omdat al je vermogen "vastzit" in de eigen woning). Veel ouders maken van deze mogelijkheid gebruik omdat zij op die manier vermogen kunnen overdragen aan de kinderen zonder dat daarover erfbelasting hoeft te worden betaald. Anders gezegd: het bedrag dat de ouders op papier schenken, telt niet mee met hun erfenis. Kinderen (en of (kleinkinderen)) betalen daardoor minder erfbelasting.      

De voorwaarden zijn:

  • De schenking op papier moet in een notariële akte worden vastgelegd. 
  • De ouders moeten elk jaar minimaal 6% rente betalen aan de ontvanger ((klein)kinderen). Het klikt gek dat de schenker de rente moet betalen maar dat komt omdat de fiscus de schenking op papier ziet als een schuld. De kinderen hebben de schenking als het ware direct weer terug geleend aan de ouders.

Als de ouders op papier meer schenken dan het vrijgestelde bedrag (per jaar 5.515 euro) dan dient over het meerdere schenkbelasting te worden betaald. 

Omdat de schenking een schuld is, geeft de ouder die op in uw aangifte inkomstenbelasting. Ouders betalen daardoor als schenkers minder belasting over hun vermogen. 

De schenking telt bij de kinderen juist bij het vermogen op, dat houdt in dat zij 1,2% belasting betalen over het geschonken bedrag.

- Schenken niet op papier

Het voordeel van schenken niet op papier (maar "daadwerkelijk" om het zo te zeggen), is dat je daarvoor niet naar de notaris hoeft. Kinderen genieten een jaarlijkse schenkingsvrijstelling van thans 5.515 euro. Dat bedrag kan dus per kind door de ouders worden geschonken aan de kinderen zonder dat daarover belasting hoeft te worden betaald. Voor kinderen is het vaak heel fijn om daadwerkelijk toegang te hebben tot een geldbedrag. Voor de aankoop van een woning is het vrijgestelde bedrag zelfs eenmalig 103.643 euro. Lees over alle schenkingsvrijstellingsbedragen meer op de website van de belastingdienst. Het fiscale voordeel is daarbij dat tijdens leven dus al een deel van het vermogen van de ouders wordt overgedragen op de kinderen zodat dat niet meer behoort tot het vermogen van de ouders en dus daarover geen erfbelasting meer hoeft te worden betaald.

Vraag een gratis en vrijblijvend informatiepakket aan