Aangifte erfbelasting

Hoe snel moet de aangifte erfbelasting worden ingediend?

Met ingang van 1 januari 2026 is de termijn voor het indienen van de aangifte erfbelasting verlengd naar 20 maanden. U heeft dus ruim de tijd voor het invullen en opsturen van de aangifte. Toch is het verstandig om hier niet te lang mee te wachten. De belastingdienst heeft regelmatig grote achterstanden met het verwerken van aangiftes. Hierdoor kan het zo maar gebeuren dat u na het indienen van de aangifte meer dan een jaar moet wachten op de aanslag erfbelasting.

Hoe lang duurt het voordat ik een aanslag erfbelasting ontvang?

De belastingdienst is wettelijk verplicht om binnen drie jaar na het overlijden een aanslag op te leggen. Stel dat u de aangifte een half jaar na het overlijden indient. In dat geval heeft de belastingdienst dus nog 2,5 jaar de tijd om een aanslag op te leggen.

Is het indienen van een aangifte erfbelasting verplicht?

Binnen enkele weken na het overlijden ontvangt één van de nabestaanden een brief van de belastingdienst met het verzoek om een contactpersoon door te geven. Deze persoon krijgt mogelijk een uitnodiging om aangifte erfbelasting te doen. In dat geval is het indienen van een aangifte verplicht, ook als de erfdelen kleiner zijn dan de vrijstellingen.
Heeft u geen uitnodiging gekregen om aangifte te doen? Dan bent u nog steeds verplicht om op uw eigen initiatief aangifte te doen als de erfdelen groter zijn dan de vrijstellingen.

Wie is verantwoordelijk voor het invullen en opsturen van de aangifte?

Het is gebruikelijk dat de aangifte wordt ingevuld en opgestuurd door de executeur, de boedelgevolmachtigde of de langstlevende partner van de overledene. De executeur dient één aangifte erfbelasting in voor alle erfgenamen. In andere situaties is het mogelijk dat iedere erfgenaam zelfstandig aangifte doet voor alleen zijn eigen erfdeel. Dit is ongebruikelijk en beslist niet aan te raden. Er is namelijk een grote kans dat de erfgenamen verschillende gegevens opsturen aan de belastingdienst. Dit kan voor problemen zorgen bij de verwerking van de aangiftes.

Iedere erfgenaam is aansprakelijk voor de betaling van zijn deel van de erfbelasting. Bovendien is iedere erfgenaam aansprakelijk voor de erfbelasting die betaald moet worden door eventuele “verkrijgers” die in het buitenland wonen. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat drie kinderen van de overledene samen erfgenaam zijn en dat één van deze drie erfgenamen in het buitenland woont. Naast de erfgenamen is ook de executeur aansprakelijk voor de betaling van alle erfbelasting. Vanwege deze aansprakelijkheid is het verstandig om de erfenis pas uit te betalen aan de erfgenamen nadat de erfbelasting is betaald.

Wie betaalt de erfbelasting bij een langstlevende testament?

Bij een langstlevende testament is het gebruikelijk dat alle bezittingen en schulden worden toegedeeld aan de langstlevende. In ruil daarvoor erven de kinderen een geldvordering. De langstlevende hoort in dat geval de erfbelasting van de kinderen voor te schieten uit de erfenis. Vervolgens wordt de geldvordering van de kinderen met hetzelfde bedrag verlaagd.

Stel bijvoorbeeld dat u als kind een geldvordering erft van € 50.000 en dat de erfbelasting € 1.500 bedraagt. In dat geval betaalt uw langstlevende ouder de erfbelasting, waarna u als kind nog een geldvordering heeft van € 48.500.

Deze verplichting berust op de systematiek van de wettelijke langstlevende regeling voor gehuwden en geregistreerde partners. De erfbelasting is een schuld van de nalatenschap die op grond van de wet voor rekening komt van de langstlevende.

Is het nog mogelijk om aangifte op papier te doen?

Het voordeel van een digitale aangifte erfbelasting is dat u direct kunt zien hoeveel erfbelasting u betaalt. Ook kunt u de aangifte opslaan en later verder gaan. Hierdoor is het bijvoorbeeld mogelijk om wijzigingen aan te brengen die automatisch worden doorberekend.
Het is nog wel mogelijk om een aangifte op papier in te dienen. Dit kunt u bijvoorbeeld doen als er sprake is van een bijzondere situatie die u niet kunt verwerken in de digitale aangifte. Notarissen werken trouwens met eigen aangifteprogramma’s die meer mogelijkheden hebben dan de online versie van de belastingdienst. Dit kan een reden zijn om uw aangifte uit handen te geven aan een notaris.

Hoe verwerk ik een opvullegaat in de aangifte?

Het opvullegaat is een legaat dat de langstlevende bovenop zijn of haar eigen erfdeel ontvangt. Voor wie zelf het opvullegaat wil berekenen hebben we deze praktische handleiding gemaakt.

Welke waarde moet ik opgeven voor roerende zaken?

Sommige gegevens voor de aangifte zijn eenvoudig te achterhalen. Zo krijgt u bijvoorbeeld een speciale opgave van de bank met het saldo op de overlijdensdatum. Bij de waarde van de koopwoning mag u de actuele WOZ waarde invullen.

Het bepalen van de waarde van roerende zaken kan lastiger zijn:

• Waardevolle sieraden kunt u eventueel laten taxeren. Een taxatie is ook handig voor de verdeling van de erfenis en het eventueel afsluiten van een (aanvullende) verzekering.
• Hetzelfde geldt voor antiek en kunst. Er wordt van u verwacht dat u de marktwaarde opgeeft van dergelijke bezittingen.
• Bij de rest van de inboedel is het van belang dat u niet de verzekerde waarde moet opgeven. Het gaat om de marktwaarde in het geval dat u alles zou verkopen. Het is heel gebruikelijk om bij een eenvoudige inboedel hooguit enkele duizenden euro’s op te geven als waarde.
• Zit er een auto, boot, motor of camper in de erfenis? Dan gaat het om het bedrag waarvoor u deze als particulier zou kunnen verkopen. Dit bedrag ligt lager dan de vraagprijs van een beroepsmatige handelaar. Dit komt bijvoorbeeld doordat de handelaar garantie verleent, terwijl u dit als particulier niet doet. U mag ook rekening houden met de feitelijke staat van uw voertuig. U kunt bijvoorbeeld op marktplaats.nl een paar vergelijkbare voertuigen opzoeken en daar het gemiddelde van nemen.

De overledene woonde in het buitenland, moet ik in Nederland aangifte doen?

Een Nederlander die overlijdt binnen tien jaar na emigratie wordt voor de heffing van erfbelasting geacht nog in Nederland te wonen. In dat geval moet u als erfgenaam dus nog steeds aangifte doen in Nederland. Mogelijk moet u ook aangifte doen in het land waar de overledene feitelijk woonde op het moment van overlijden. Dit kan tot gevolg hebben dat u in twee landen erfbelasting betaalt. In een dergelijke situatie is het verstandig om u te laten adviseren door een gespecialiseerde fiscalist.

Waarom moet ik de “pensioenuitkering aan de partner van de overledene” opgeven in de aangifte?

In veel gevallen heeft de langstlevende partner recht op nabestaandenpensioen of partnerpensioen. Dit is een maandelijkse uitkering die de langstlevende ontvangt van het pensioenfonds van de overledene. Over deze uitkering betaalt de langstlevende geen erfbelasting, maar de waarde komt wel in mindering op de partnervrijstelling. Deze vermindering wordt “pensioenimputatie” genoemd. Om deze reden moet u het jaarlijkse bruto bedrag opgeven in de aangifte erfbelasting.

Hoe leg ik de werkelijke hoogte van de geldvordering van de kinderen vast?

De hoogte van de geldvordering van de kinderen in de aangifte is gebaseerd op de WOZ-waarde van de koopwoning. In de meeste gevallen is de WOZ-waarde lager dan de marktwaarde. Dit betekent dat de geldvordering van de kinderen in werkelijkheid hoger is dan het bedrag dat u opgeeft in de aangifte. Na het overlijden van de langstlevende zijn de werkelijke geldvorderingen van de kinderen aftrekbaar voor het berekenen van de erfbelasting.

Om deze reden is het verstandig dat u de werkelijke hoogte van de geldvordering bepaalt in een zogenoemde “vaststellingsovereenkomst”. Dit kunt u eventueel combineren met een zogenoemde “renteovereenkomst”. Met een renteovereenkomst kunt u regelen dat de geldvordering van de kinderen tussen het overlijden van beide ouders jaarlijks wordt verhoogd met een rentepercentage. Dit zorgt voor een nog grotere aftrekpost voor de erfbelasting na het overlijden van de langstlevende. Vooral bij grotere erfenissen is het verstandig om hierover advies te vragen aan een estate-planner of een notaris.